NHỮNG ĐIỀU BẠN NÊN BIẾT VỀ CẦN SA (P2): ỨNG DỤNG CẦN SA TRONG Y HỌC

Chúng ta thường biết tương đối rõ ràng về tác hại của các chất ma túy thông qua phương tiện truyền thông. Tuy nhiên, một khía cạnh ít được biết đến của các chất ma túy là ứng dụng của chúng trong y học, đặc biệt là cần sa.

I. Cần sa y tế:

Thuật ngữ cần sa y tế dùng để chỉ việc sử dụng toàn bộ cây cần sa (Cannabis sativa hoặc Cannabis indica) chưa qua xử lý hoặc chỉ qua xử lý cơ bản để điều trị các triệu chứng bệnh. Sản xuất cần sa y tế được kiểm soát nghiêm ngặt, nhờ vậy các bác sĩ có thể biết chính xác hàm lượng của các hoạt chất trong sản phẩm cần sa, tạo điều kiện cho việc theo dõi hay điều chỉnh liều lượng khi cần thiết.

Cần sa y tế được quản lý rất nghiêm ngặt

Cần sa y tế có thể được sử dụng qua nhiều đường khác nhau như hút, đốt hoặc sử dụng máy hoá hơi, ăn (trong bánh kẹo) hay thoa lên da. Không như cần sa cho mục đích tiêu khiển, phương thức hút rất hiếm gặp trong sử dụng cần sa y tế. Khói cần sa chứa ít nhất 50 chất gây ung thư tương tự như khói thuốc lá, vì vậy, hít trực tiếp khói cần sa vào phổi có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ.

Cần sa y tế có thể được sử dụng dưới dạng thực phẩm

Cần sa y tế, ở các nước cho phép, được sử dụng chủ yếu cho việc kiểm soát cơn đau. Mặc dù cần sa chưa đủ mạnh để giảm những cơn đau nghiêm trọng (ví dụ như đau hậu phẫu hoặc gãy xương), nhưng nó hiệu quả đối với các tình trạng đau mạn tính hiện đang ảnh hưởng hàng triệu người, đặc biệt khi về già. Cần sa an toàn hơn các loại thuốc phiện (không thể sử dụng quá liều và ít gây nghiện hơn) và nó có thể thay thế các thuốc kháng viêm không steroid như paracetamol nếu người bệnh bị loét đường tiêu hoá, trào ngược dạ dày thực quản hay suy giảm chức năng thận.

Ứng dụng giảm đau của cần sa đặc biệt quan trọng trong bệnh đa xơ cứng cũng như đau dây thần kinh nói chung. Bệnh nhân không có nhiều lựa chọn giảm đau hiệu quả cho các bệnh trên và các lựa chọn thay thế cho cần sa thường có tác dụng an thần quá mạnh. Bệnh nhân nhận xét rằng cần sa cho phép họ tiếp tục hoạt động bình thường mà không đi kèm những tác dụng không mong muốn (mất nhận thức hay cảm giác mất kết nối với thực tại).

Giảm đau là một ứng dụng quan trọng của cần sa trong y tế

Một lĩnh vực đầy triển vọng trong ứng dụng cần sa là giúp điều trị rối loạn stress sau sang chấn cho các cựu chiến binh. Nhiều cựu chiến binh cũng như các bác sĩ của họ báo cáo sự cải thiện trong chất lượng cuộc sống, dẫn đến việc yêu cầu tiến hành thêm nghiên cứu cũng như nới lỏng sự kiểm soát cần sa cho mục đích nghiên cứu.

Ngoài ra, một số nghiên cứu khác đang được tiến hành để xác định hiệu quả của cần sa trong vai trò:

• Thuốc giãn cơ

• Kiểm soát buồn nôn

• Cải thiện tình trạng đau và sụt cân ở bệnh nhân HIV

• Hội chứng ruột kích thích

• Bệnh Crohn

II. Chất chiết xuất của cần sa:

Trong các chất có trong cây cần sa, hai hoạt chất được nghiên cứu nhiều nhất về dược tính đến nay là tetrahydrocannabinol (Δ9-THC) và cannabidiol (CBD). Từ hai hoạt chất này, nhiều loại thuốc đã được chế tạo, nghiên cứu và ứng dụng trong điều trị.

Nabiximols (tên thương mại SativexⓇ) là một chiết xuất của cần sa gồm cả THC và CBD. Thuốc được chấp thuận tại nhiều nước như Anh, Canada và Đức dưới dạng thuốc xịt miệng để giảm đau thần kinh, liệt co cứng, bàng quang tăng hoạt và các triệu chứng khác của bệnh đa xơ cứng. Nabiximols cũng đang được đánh giá về hiệu quả giảm đau ở những bệnh nhân ung thư.

SativexⓇ

Dronabinol (tên thương mại MarinolⓇ) là một thuốc kích thích thèm ăn, chống nôn và thuốc giảm ngưng thở khi ngủ. FDA (Hoa Kỳ) đánh giá Dronabinol an toàn và hiệu quả đối với tình trạng chán ăn do HIV/AIDS và buồn nôn do hoá trị ung thư. Công thức dược phẩm, một loại viên nang chứa THC tổng hợp nhân tạo, có sẵn theo toa tại Mỹ, Canada, Đức, Úc và New Zealand.

MarinolⓇ

EpidiolexⓇ là một dược phẩm chứa CBD được tinh chế từ cây cần sa, hiện đã được FDA phê chuẩn để điều trị hai bệnh động kinh hiếm gặp: hội chứng Lennox-Gastaut và hội chứng Dravex, ở bệnh nhân từ 2 tuổi trở lên. Ngoài ra, thuốc đã nhận được chứng nhận thuốc “mồ côi” từ FDA cho việc điều trị các cơn động kinh liên quan đến bệnh xơ cứng củ (TSC).

EpidiolexⓇ

Bài viết trên hy vọng đã cung cấp cho bạn đọc một số thông tin lý thú về ứng dụng của cần sa trong y học. Cần sa nói riêng và chất kích thích nói chung rất dễ bị lạm dụng, đòi hỏi việc kiểm soát nghiêm ngặt cần sa ngay cả trong y tế và nghiên cứu. Tuy vậy, ứng dụng của cần sa cũng như chiết xuất từ cần sa trong y tế đang là rất đa dạng, và trong xu hướng nới lỏng những quy định về cần sa trên thế giới hiện nay, nhiều ứng dụng hơn nữa có thể xuất hiện hằng ngày.

Nguồn tham khảo: (truy cập 26/12/2018)

https://www.webmd.com/a-to-z-guides/medical-marijuana-faq

https://www.health.harvard.edu/blog/medical-marijuana-2018011513085

https://adf.org.au/drug-facts/medical-cannabis

https://www.tga.gov.au/sites/default/files/auspar-nabiximols-130927-pi.pdf

https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2005/018651s021lbl.pdf

http://ir.gwpharm.com/news-releases/news-release-details/epidiolexr-cannabidiol-oral-solution-first-fda-approved-plant

Người viết: SV Y2. Lê Hoàng Huy

Khoa Y – Đại học Quốc gia HCM